Miesięczny Indeks Koniunktury

MIK w czasie

Spośród siedmiu komponentów tworzących MIK, wskaźniki trzech – zatrudnienia, wynagrodzeń oraz płynności finansowej – utrzymały lub powróciły do wartości powyżej poziomu neutralnego, co oznacza przewagę ocen pozytywnych nad negatywnymi w tych obszarach. Wskaźnik zatrudnienia, który w sierpniu spadł poniżej 100 pkt., we wrześniu ponownie znalazł się nad tym progiem. Odczyty dla pozostałych czterech komponentów pozostały poniżej poziomu neutralnego – najmocniej pogorszył się wskaźnik wartości sprzedaży, który obrazuje najgłębszy spadek m/m spośród wszystkich pozostałych. Utrzymująca się słabość inwestycji, komponentu o wciąż najniższym wskaźniku, może świadczyć o ostrożnym podejściu przedsiębiorców do nowych przedsięwzięć rozwojowych oraz o niesłabnącej niepewności co do przyszłego popytu.

Dane do pobrania

Komponenty MIK

Najwyżej ocenianym obszarem pozostaje płynność finansowa (117,6 pkt.; -6,3 pkt. m/m), która mimo kolejnego spadku m/m nadal jest najmocniejszym komponentem – 52 proc. firm deklaruje środki pozwalające na funkcjonowanie przez ponad trzy miesiące, a kolejne 30 proc. dysponuje rezerwami na 2–3 miesiące. Nieznacznie wzrósł wskaźnik wynagrodzeń (111,3 pkt.; +0,7 pkt. m/m), przy czym 92 proc. przedsiębiorstw planuje utrzymać płace na obecnym poziomie. Powyżej poziomu neutralnego powróciło zatrudnienie (100,2 pkt.; +2,8 pkt. m/m) – 11 proc. firm planuje zwiększenie zatrudnienia, tyle samo (11 proc.) jego redukcję, a zdecydowana większość (78 proc.) nie przewiduje zmian. Poprawiły się też, choć wciąż poniżej poziomu neutralnego, moce produkcyjne (97,8 pkt.; +2,1 pkt. m/m), przy czym 77 proc. firm uznaje je za wystarczające do realizacji zamówień, oraz nowe zamówienia (89,7 pkt.; +1,9 pkt. m/m), mimo że aż 27 proc. firm nadal wskazuje na ich spadek. Najgłębszy spadek m/m odnotowała wartość sprzedaży (88,2 pkt.; -7,4 pkt. m/m) – 30 proc. firm wskazało na jej spadek, choć w ujęciu rocznym komponent ten pozostaje wyższy niż rok wcześniej. Najsłabszym i najbardziej oddalonym od poziomu neutralnego komponentem pozostały inwestycje (67,4 pkt.; -1,8 pkt. m/m) – wydatki inwestycyjne poniosło 41 proc. przedsiębiorstw.

Dane do pobrania

MIK wg wielkości firm

Wrześniowy pomiar MIK przyniósł przewagę nastrojów pozytywnych nad negatywnymi jedynie wśród dużych przedsiębiorstw (102,5 pkt.; +1,7 pkt. m/m), które jako jedyna grupa odnotowały wzrost wskaźnika m/m i wyróżniają się najbardziej optymistycznymi planami kadrowymi – najniższym odsetkiem firm planujących redukcję zatrudnienia (2 proc.) przy jednocześnie najwyższym odsetku planującym jego zwiększenie (16 proc.). Nieznacznie poniżej poziomu neutralnego znalazły się średnie firmy (99,9 pkt.; -2,2 pkt. m/m), które mimo spadku m/m wyróżnia najlepsza w całej próbie samoocena płynności finansowej (68 proc. ze środkami na ponad trzy miesiące), choć to w tej grupie najczęściej planowana jest też redukcja zatrudnienia (15 proc.). Wyraźny spadek odnotowały małe firmy (87,9 pkt.; -4,9 pkt. m/m) – wyróżnia je najwyższy wśród wszystkich kategorii odsetek firm wskazujących na zbyt małe moce produkcyjne względem portfela zamówień (17 proc.), co przy najczęstszych w tej grupie ocenach płynności finansowej jako niedostatecznej (9 proc.) może ograniczać wykorzystanie tego potencjału popytowego. Najdalej od poziomu neutralnego pozostają mikroprzedsiębiorstwa (86,6 pkt.; -5,3 pkt. m/m) – z najgłębszym spadkiem wartości sprzedaży (32 proc. firm), najniższym udziałem inwestujących (33 proc.) oraz najsłabszą samooceną płynności finansowej (43 proc. ze środkami na ponad trzy miesiące) spośród wszystkich kategorii wielkości.

Dane do pobrania

MIK wg branż

Wrzesień przyniósł istotne przetasowanie w zestawieniu branżowym. Liderem zestawienia zostały usługi (109,5 pkt.; +11,2 pkt. m/m), które wyróżnia najwyższy wśród branż odsetek firm z dobrą płynnością finansową (65 proc. ze środkami na ponad trzy miesiące) oraz najwyższa aktywność inwestycyjna (49 proc. firm). Na drugie miejsce awansowała branża TSL (102,9 pkt.; +16,0 pkt. m/m) – z największym wzrostem wskaźnika m/m spośród wszystkich sektorów, opuszczając tym samym dotychczasową pozycję najsłabszej branży; mimo wciąż trudniejszej sytuacji sprzedażowej (42 proc. firm ze spadkiem sprzedaży, najwięcej w zestawieniu), TSL wyróżnia się drugą najwyższą aktywnością inwestycyjną (46 proc. firm) i najwyższym odsetkiem planujących zwiększenie zatrudnienia (14 proc.). Poniżej poziomu neutralnego znalazła się produkcja (99,7 pkt.; -7,7 pkt. m/m) – pierwszy taki odczyt w tym roku dla tej branży, w której najczęściej wskazywanym powodem braku inwestycji pozostaje brak potrzeby (45 proc. firm). Blisko poziomu neutralnego utrzymuje się budownictwo (99,3 pkt.; +1,4 pkt. m/m), zdecydowanie najbardziej optymistyczne pod względem planów zatrudnienia (20 proc. firm planuje jego zwiększenie, najwięcej ze wszystkich branż) oraz z najwyższym odsetkiem wskazań na zbyt małe moce produkcyjne (22 proc.) – sygnałem najsilniejszego popytu w zestawieniu. Najsłabiej wypada handel (92,7 pkt.; +0,9 pkt. m/m) – branża o najniższej aktywności inwestycyjnej (26 proc. firm) i najwyższym odsetku firm planujących redukcję zatrudnienia (18 proc.) przy jednocześnie najniższym odsetku planujących jego wzrost (4 proc.).

Dane do pobrania

Wrześniowy MIK jest przyczynkiem do wnioskowania, że obecnie mamy do czynienia z gospodarką dwóch prędkości.

Z jednej strony, słabnie popyt na towary – dla sprzedaży odnotowaliśmy najgłębszy spadek m/m wskaźnika spośród wszystkich komponentów, inwestycje pozostają chronicznie najsłabszym ogniwem indeksu, a wskaźnik MIK dla produkcji po raz pierwszy w tym roku spadł poniżej poziomu neutralnego. Z drugiej strony, sektory usługowy i logistyczny wyraźnie „trzymają formę” – to dwie branże z przewagą nastrojów pozytywnych nad negatywnymi w tym miesiącu, a wskaźnik dla TSL wzrósł najbardziej spośród wszystkich sektorów. Ten podział znajduje potwierdzenie w innych wynikach: sierpniowe badanie koniunktury GUS obrazuje utrzymujący się negatywny klimat w przetwórstwie przemysłowym, podczas gdy jedyną sekcją z poprawą m/m klimatu jest transport i gospodarka magazynowa – wspierany trwałym boomem na rynku e-commerce, na którym sprzedaż internetowa rośnie w tempie kilkunastu procent rocznie.

Niezależnie od tego podziału, wszystkie branże mierzą się jednak z tym samym, coraz mniej sprzyjającym otoczeniem cenowym. W sierpniu inflacja CPI wzrosła r/r do 3,4 proc., najwyżej od roku, głównie za sprawą drożejących paliw. Równolegle rośnie też uciążliwość barier zgłaszanych przez firmy – najmocniej kosztów pracowniczych i niepewności sytuacji gospodarczej. Rynek pracy na razie pozostaje względnie stabilny – stopa bezrobocia rejestrowanego nie zmieniła się w lipcu względem czerwca (5,8 proc.) – ale przy tak wyraźnym rozdźwięku między kondycją przemysłu a sektorem usługowo-logistycznym warto obserwować, czy to trwały podział strukturalny, czy tylko chwilowa faza cyklu.

~ Ekspert PIE
dr Katarzyna Dębkowska, Koordynator Procesu Badawczego w PIE

Bariery dla firm

We wrześniu główną barierą utrudniającą firmom działalność pozostają koszty pracownicze, na które wskazało 65 proc. firm. Prawie tyle samo, 64 proc., narzekało na niepewność sytuacji gospodarczej. Trzecią główną barierą były rosnące ceny energii (57 proc.), a ponad połowa firm zmagała się też z niedostępnością pracowników (51 proc.). Niewiele mniej wskazywało na zatory płatnicze (48 proc.). Podobnie jak w poprzednich miesiącach, najmniej firm wskazuje na koszty finansowania (25 proc.) i niedostępność produktów (19 proc.). W stosunku do poprzedniego miesiąca wzrosła uciążliwość prawie wszystkich barier (poza niedostępnością produktów), a w największym stopniu kosztów pracowniczych i niepewności sytuacji gospodarczej.

Firmy produkcyjne częściej niż inne branże narzekają we wrześniu na pięć z siedmiu barier prowadzenia działalności: koszty pracownicze (78 proc.), rosnące ceny energii (71 proc.), niedostępność pracowników (64 proc.), koszty finansowania (30 proc.) i niedostępność produktów (26 proc.). Na niepewność sytuacji gospodarczej częściej wskazują firmy usługowe (69 proc.) i produkcyjne (68 proc.), a na zatory płatnicze – branża TSL (56 proc.).

Dane do pobrania