Miesięczny Indeks Koniunktury

MIK w czasie

Mimo spadku m/m wartości grudniowego indeksu, wskaźnik utrzymuje się powyżej poziomu neutralnego (100,0 pkt.) już trzeci miesiąc z rzędu, co oznacza przewagę nastrojów pozytywnych nad negatywnymi wśród przedsiębiorców. Obecny poziom MIK jest o 6,5 pkt. wyższy niż najniższy tegoroczny wynik (97,1 pkt.), odnotowany we wrześniu, oraz o 3,1 pkt. wyższy niż w analogicznym okresie ubiegłego roku (100,5 pkt.). Na obecny poziom MIK wpłynęła przewaga ocen pozytywnych w pięciu z siedmiu jego komponentów: płynności finansowej, wynagrodzeniach, mocach produkcyjnych, zatrudnieniu, nowych zamówieniach. Poprawie w ujęciu miesięcznym uległy wyniki tylko dwóch komponentów – zatrudnienia i mocy produkcyjnych. Natomiast w ujęciu rocznym wzrost odnotowano w czterech z siedmiu komponentów: płynności finansowej, nowych zamówieniach, mocach produkcyjnych i inwestycjach.

Dane do pobrania

Komponenty MIK

W grudniowym odczycie, po raz drugi w tym roku, wśród siedmiu komponentów MIK odsezonowane wartości aż pięciu są powyżej poziomu neutralnego. Wyjątek stanowią wartość sprzedaży i inwestycje w aktywa materialne lub niematerialne. Wartość wskaźnika dla komponentu wartość sprzedaży spadła m/m (o 17,9 pkt. do poziomu 90,9 pkt.). Wartość wskaźnika dla komponentu inwestycje również istotnie spadła m/m (o 10,7 pkt. do 88,6 pkt.) i jest o 14,0 pkt. niższa niż najwyższa wartość tego komponentu odnotowana w czerwcu br. (102,6 pkt.).

Najwyższe wartości wskaźników odnotowano dla komponentów płynność finansowa i wynagrodzenia, jednak widać ich spadek m/m (płynność finansowa o 8,0 pkt. do 127,9 pkt., a wynagrodzenia o 5,7 pkt. do 110,0 pkt.). Blisko 3/4 badanych firm deklaruje utrzymanie wysokości wynagrodzeń pracowników przez najbliższe 3 miesiące, a 26 proc. chce je zwiększyć. Wartość wskaźnika dla nowych zamówień, drugi z kolei miesiąc, jest powyżej poziomu neutralnego. W grudniowym pomiarze nastąpił jednak nieznaczny spadek m/m (o 1,5 pkt. do 100,1 pkt.).

Poprawiły się m/m odczyty dotyczące zatrudnienia i mocy produkcyjnych. Wartość wskaźnika dla komponentu zatrudnienie wzrosła m/m (o 2,8 pkt. do 103,8 pkt.). Aż 85 proc. firm planuje utrzymanie, a 7 proc. zwiększenie zatrudnienia w najbliższych trzech miesiącach. Grudniowa wartość wskaźnika dla mocy produkcyjnych również wzrosła m/m (o 6,9 pkt. do 104,0 pkt.) i po raz pierwszy w br. jest powyżej poziomu neutralnego, co oznacza, że są one zbyt małe przy istniejącym portfelu zamówień i zmianach popytu przewidywanych na najbliższy miesiąc.

W grudniowym odczycie MIK wartości wskaźników dla komponentów płynność finansowa, nowe zamówienia, moce produkcyjne i inwestycje wzrosły r/r (odpowiednio o: 11,1 pkt., 10,4 pkt. 6,2 pkt., 4.4 pkt.), a spadły dla komponentów wartość sprzedaży (o 5,1 pkt.), zatrudnienie (o 3,0 pkt.) i wynagrodzenia (o 2,1 pkt.).

Dane do pobrania

MIK wg wielkości firm

Grudniowy wynik MIK pokazuje przewagę nastrojów pozytywnych nad negatywnymi tylko w dużych przedsiębiorstwach (114,0 pkt.), natomiast w średnich, mikro- i małych firmach nastroje negatywne dominują nad pozytywnymi (odpowiednio: 92,4 pkt., 91,9 pkt. i 89,5 pkt.).

Utrzymująca się wysoka wartość MIK w dużych firmach jest efektem m.in. dobrej samooceny posiadanej płynności finansowej – obecnie 74 proc. przedsiębiorców deklaruje posiadanie środków wystarczających na funkcjonowanie przez ponad 3 miesiące. Jednocześnie w najbliższych trzech miesiącach wynagrodzenia chce zwiększyć blisko co trzeci przedsiębiorca, podczas gdy miesiąc wcześniej takich deklaracji było 18 proc. Ponadto, firmy częściej wskazują na zbyt małe moce produkcyjne niż na zbyt duże przy obecnym portfelu zamówień (16 proc. vs. 6 proc.). Obniżenie nastrojów w średnich przedsiębiorstwach jest efektem niskiego udziału firm inwestujących w aktywa materialne i niematerialne (34 proc.) oraz przewagi firm ze spadkiem wartości sprzedaży (29 proc.) i liczbą nowych zamówień (24 proc.) nad tymi ze wzrostami (odpowiednio: 10 proc. i 13 proc.). Dalsze obniżenie wartości MIK w małych firmach jest efektem m.in. niskiej aktywności inwestycyjnej – 1/3 badanych deklarowała inwestycje w aktywa materialne lub niematerialne w ostatnich trzech miesiącach. Jednocześnie 37 proc. firm odnotowało spadek m/m wartości sprzedaży, a 33 proc. badanych deklarowało spadek liczby nowych zamówień. Na uwagę zasługuje fakt, że więcej niż co czwarty badany deklaruje podnoszenie wynagrodzeń swoim pracownikom. Niska wartość MIK w mikroprzedsiębiorstwach wynika z niskiego udziału firm inwestujących (31 proc.) oraz znacznego udziału firm ze spadkiem wartości sprzedaży (35 proc.) i liczbą nowych zamówień (31 proc.).

Dane do pobrania

MIK wg branż

Grudniowy wynik MIK wskazuje na przewagę nastrojów pozytywnych nad negatywnymi w firmach produkcyjnych (115,4 pkt.) oraz usługowych (104,6 pkt.). W handlu (89,5 pkt.), branży TSL (95,2 pkt.) oraz budownictwie (98,7 pkt.) nastroje negatywne dominują nad pozytywnymi.

Wzrost wartości wskaźnika w produkcji jest efektem m.in. dobrej samooceny płynności finansowej. Ponadto, aż 40 proc. przedsiębiorstw produkcyjnych inwestowało w aktywa materialne lub niematerialne w ostatnich trzech miesiącach. Utrzymująca się przewaga nastrojów pozytywnych nad negatywnymi w usługach wynika m.in. ze wzrostu samooceny płynności finansowej. Firmy częściej deklarowały posiadanie zbyt małych mocy produkcyjnych niż zbyt dużych, co przekłada się na plany zwiększenia zatrudnienia w najbliższych miesiącach. Utrzymująca się niska wartość MIK w budownictwie, mimo wzrostu, jest efektem przewagi firm notujących spadek m/m wartości sprzedaży i liczby nowych zamówień nad tymi ze wzrostami. Jednocześnie 18 proc. przedsiębiorstw budowlanych deklaruje zbyt małe moce produkcyjne, co może przełożyć się na wzrost zatrudnienia (14 proc.). Spadek wartości MIK w branży TSL jest efektem m.in. niskiego poziomu inwestycji – 68 proc. firm deklaruje ich brak. Więcej firm tego sektora wskazuje na zbyt duże moce produkcyjne (18 proc.) niż na zbyt małe (12 proc.), co przekłada się na plany 9 proc. przedsiębiorstw dotyczące zmniejszenia liczby pracowników. Branża odnotowała spadki m/m wartości sprzedaży (37 proc. deklaracji) oraz liczby nowych zamówień (30 proc. firm). Na pogorszenie nastrojów w firmach handlowych wpłynął m.in. spadek odsetka firm posiadających środki finansowe pozwalające na funkcjonowanie powyżej trzech miesięcy (z 62 proc. w listopadzie do 55 proc. obecnie). Firmy z tego sektora częściej niż w poprzednim miesiącu doświadczały też spadku wartości sprzedaży i liczby nowych zamówień.

Dane do pobrania

Po rekordowo wysokim odczycie listopadowym, grudniowy MIK wprawdzie powrócił do poziomu z października, ale jego wartość jest drugim najwyższym odczytem w tym roku.

Obserwujemy efekt niższych odczytów wskaźników dotyczących sprzedaży i inwestycji. Mniej firm niż miesiąc wcześniej zanotowało wzrost m/m sprzedaży, ale w ponad połowie nie uległa ona zmianie. Podobnie w przypadku inwestycji – wiele firm zrealizowało je w zeszłym miesiącu i w związku z tym obecny odczyt wskaźnika był niższy.

Lepsze nastroje w firmach są odbiciem sytuacji gospodarczej – wzrost PKB w III kwartale 2025 r. nieco przekroczył wstępne prognozy i był jednym z najwyższych wśród krajów UE.

Nastroje pozytywne nadal przeważają nad negatywnymi. Wpływa na to utrzymująca się dobra płynność finansowa przedsiębiorstw – ponad połowa z nich dysponuje środkami pozwalającymi na prowadzenie działalności przez ponad 3 miesiące. Więcej niż 1/4 firm planuje też podwyżki wynagrodzeń w najbliższych trzech miesiącach. Tak wyraźna skłonność do zwiększania wynagrodzeń jest prawdopodobnie spowodowana podwyżką płacy minimalnej, która zacznie obowiązywać od początku 2026 r.

Najlepsze nastroje obserwujemy w dużych firmach, które są najbardziej aktywne inwestycyjnie, a jednocześnie mają najlepszą płynność. Produkcja i usługi są branżami, w których najmocniej widać przewagę nastrojów pozytywnych nad negatywnymi. W produkcji jest to przede wszystkim zasługą większej aktywności inwestycyjnej, a usługach – bardzo dobrej płynności finansowej.

Zdaniem ponad połowy badanych firm, ich sytuacja w najbliższych trzech miesiącach nie ulegnie zmianie. Niesie to nadzieję na utrzymanie przewagi nastrojów pozytywnych nad negatywnymi wśród firm w kolejnych miesiącach.

~ Ekspert PIE
dr Anna Szymańska, p.o. kierowniczka Zespołu Wsparcia Badań w PIE

Bariery dla firm

W grudniu główną barierą utrudniającą firmom działalność są nadal koszty pracownicze (67 proc.; bez zmian m/m). Tylko nieznacznie wzrosły wskazania na niepewność sytuacji gospodarczej (62 proc.; wzrost m/m o 2 pkt. proc.), koszty finansowania (28 proc.; wzrost m/m o 1 pkt. proc.), natomiast wyraźniej zwiększyła się uciążliwość zatorów płatniczych (43 proc.; wzrost m/m o 4 pkt. proc.). Nieco mniej firm skarżyło się na niedostępność pracowników (46 proc.; spadek m/m o 1 pkt. proc.) i niedostępność produktów (14 proc.; spadek m/m o 2 pkt. proc.), a tyle samo firm co miesiąc wcześniej narzekało na ceny energii (47 proc.).

Firmy budowlane częściej niż inne branże wskazywały na bariery związane z zatrudnieniem – rosnące koszty pracownicze (73 proc.) i niedostępność pracowników (58 proc.). Najmniejsze różnice branżowe występowały we wskazaniach na niepewność gospodarczą – nieco częściej skarżyły się na nią firmy z branży TSL (65 proc.) i produkcyjne (64 proc.). Na bariery związane z finansami częściej narzekały firmy z branży TSL – aż 59 proc. doświadczyło trudności związanych z zatorami płatniczymi, a 37 proc. – z rosnącymi kosztami finansowania. Ponadto, firmy z tej branży częściej niż inne wskazywały na niedostępność produktów (20 proc.). Na ceny energii skarżyły się głównie firmy produkcyjne (56 proc.) i usługowe (54 proc.).

Dane do pobrania